 |
Kimyon ortalama 20-50 cm arasında boylanabilen ve dallanma özelliğine sahip, tek yıllık, yazlık bir bitkidir. Kök yapısı fazla kuvvetli olmamakla beraber kazık kök yapısındadır. Bitkinin dal üzerinde çok sayıda ince ve parçalı kılsı yaprakları mevcuttur. Kimyon bitkisinin karakteristik olarak şemsiye şeklinde, beyaz ve pembe çiçekleri vardır. Kimyonun esas kullanılan kısımları olan meyveleri (tohumları) 3-6 mm uzunluğundadır. Meyve sırtında uzunlamasına 5 adet çıkıntı bulunur. Bu çıkıntılar meyvenin uçucu yağ kanalları olarak adlandırılır. Kimyon meyveleri uçucu yağın dışında % 10-20 sabit yağ, % 15-25 kadar da protein içermektedir. |
Kimyon çeşitli şekillerde faydalanılan botanik anlamda bir meyve olup, pratikte tohum olarak nitelendirilir. Kimyon tohumlarının birçok kullanım alanları vardır. Kimyon tohumları öğütüldüğünde yalnız başına baharat olarak kullanıldığı gibi, et sanayinde de kullanılır. Ülkemizde daha çok (sucuk, pastırma sosu) pastırma, sosis, sucuk imalatında kullanılmaktadır. Bu bitkinin tohumları ortalama % 3 uçucu yağ ihtiva etmektedir. Kimyon uçucu yağının kullanım alanı çok geniştir. Sabun ve deterjan sanayisinde özellikle koku verici olarak kullanılmaktadır.
Kimyon, uçucu bazı ilaçların içeriğine koku verici aktif madde olarak girmektedir. Kimyon tohumlarından hazırlanan bazı draglar midevi gaz söktürücü, uyarıcı, idrar söktürücü, ve terletici etkilere sahiptir. Yine ağız ile ilgili anti septik mamüllerin hazırlanmasında, ameliyat iplikleri sterilazasyonunda kullanılmaktadır. Bunun dışında kimyon tohumlarından parfümeri, boya ve plastik sanayinde faydalanılmaktadır. Ayrıca kimyon tohumlarından uçucu yağ alındıktan sonra arta kalan posası bazı ülkelerde hayvan yemi olarak kullanılmaktadır.
TÜRKİYE'DE YETİŞTİRİLDİĞİ YERLER
Konya, Ankara, Denizli, Eskişehir. |
